Qızılın əyarı onun tərkibindəki xalis qızıl miqdarını göstərir və zərgərlik məhsulunun keyfiyyətini müəyyən edən əsas göstəricidir. Ən çox yayılmış əyarlar 375, 585, 750 və 999-dur; rəqəm nə qədər yüksəkdirsə, məmulatdakı xalis qızıl payı bir o qədər çoxdur.
Əyarın təyin edilməsi üçün bir neçə üsuldan istifadə olunur:
- Damğa (hallmark) yoxlanışı — hər əsl qızıl məmulatın üzərində əyarı göstərən rəsmi zərb damğası olmalıdır. Bu, ilk və ən sadə yoxlama üsuludur.
- Turşu testi — məmulatın səthinə müxtəlif konsentrasiyalı azot turşusu tətbiq edilir; reaksiyanın xarakterinə görə təxmini əyar müəyyənləşdirilir.
- Elektron əyar ölçənlər — keçiricilik prinsipi ilə işləyən cihazlar sürətli və qeyri-destruktiv nəticə verir.
- Rentgen-flüoresent analiz (XRF) — laboratoriya şəraitində istifadə olunan ən dəqiq üsuldur, məmulata heç bir zərər vermədən dəqiq tərkib faizini göstərir.
- Sınaq daşı (mehek daşı) üsulu — qızılın daş üzərində buraxdığı izin rənginə görə əyar təxmini olaraq müəyyən edilir; bu, əsrlər boyu zərgərlər arasında istifadə olunan ənənəvi üsuldur.
Zərgərlik mağazasından qızıl alarkən mütləq əyar damğasını yoxlamaq və mümkünsə etibarlı laboratoriya sənədi tələb etmək tövsiyə olunur.
